پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن

word 415 KB 31507 105
1392 کارشناسی ارشد ادبیات فارسی
قیمت: ۱۳,۶۵۰ تومان
دانلود فایل
  • بخشی از محتوا
  • وضعیت فهرست و منابع
  • دانشکده تحصیلات تکمیلی –  گروه ادبیات فارسی

    پایان نامه  برای دریافت درجه کارشناسی ارشد  (M.A  )

    چکیده

       معراج حضرت محمد (ص) از وقایع اعجازی حیات پربرکت ایشان است که اندکی پیش از هجرت رخ داده. این سفر آسمانی که در شبی از شبهای رمضان اتفاق افتاده ، از شگفت ترین رویداد های حیات رسول پاک خداوند و تاریخ بشر است و از همان زمان تاکنون همواره مورد بحث و تحلیل بوده است و در تفسیرهای مختلف قرآن دراثنای سوره های إسرا و نجم بدان پرداخته شده است . معراج در ادب فارسی از موضوعات مورد علاقه شاعران بوده و از اوایل قرن پنجم در شعر فارسی مطرح شده است. میزان توجه شاعران به معراج تا قرن ششم اندک است اما در قرن ششم توجه سنایی و خاقانی را به خود جلب کرده بود و پس از این دو شاعر ، عنایت به معراج در پنج گنج نظامی به بالاترین حد خود رسیده است . در زندگی حضرت محمد(ص) هیچ واقعه ای را نمی توان یافت که تا این اندازه خیال انگیز و مناسب با دنیای شاعرانی همانند نظامی باشد . نظامی با انتخاب معراج هم در دنیای زاهدانه خویش باقی می ماند و هم به نیاز شاعرانه طبیعت خویش پاسخ می دهد.این پایان نامه بر آن است تا به بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن بپردازد و بررسی کند که نظامی به عنوان یک اهل تسنن معتقد به تفکرات اشعری تا چه حد از بحث قرآنی معراج در ابیاتش وچه تمایز و تشایهی در ابیاتش در رابطه با داستان معراج وجود دارد .

    واژه های کلیدی: قرآن ˛ معراج ، محمد (ص) ˛ خمسه نظامی ˛ اشاعره

                                                                                                         

    فصل اوّل:

    کلیات تحقیق

     

    1-1 مقدمه

      «در اینکه اسراء و معراج رسول خدا (ص) در چه سالی ازسالهای بعثت اتفاق افتاده اختلاف است، و اجمالا وقوع آن درمکه و قبل از هجرت ظاهرا قطعی است. بدلیل اینکه آیه ای هم که در سوره اسراء در این باره آمده و آیات سوره نجم نیز همگی در مکه نازل شده، و اما در اینکه در چه سالی از سالهای قبل ازهجرت بوده اختلاف است.از ابن عباس نقل شده که گفته است در سال دوم بعثت بوده، چنانچه برخی گفته اند: شانزده ماه بعد از بعثت آنحضرت انجام شده» (مجلسی، 1404: 269) معراج از شگفت ترین وقایعی است که در زندگی رسول خدا (ص) پیش آمده و گواه این شگفتی اظهار نظرها و سخنانی است که از روز تحقق این واقعه تا عصرحاضر درباره آن گفته و نوشته اند. نگاهی کوتاه به تاریخ سیره پیامبر(ص) و کتب تفسیرقرآن مجید گواه صدق این مدعاست . این واقعه به قدری از نظرگاه عقل آدمی شگفت می نماید که از همان سالهای عهد رسول(ص)و صحابه ،« برخی به تأویل آن روی آورده و آن را رؤیایی صادق برشمرده اند که بر دیدگان محمد(ص) گذشته است» (همدانی ˛1361: 396)دلیل این شگفتی نیز معلوم است : پیامبر (ص) در ساعاتی از یک شب بر براق می نشیند؛ براقی که توصیف آن نیز از زبان رسول خدا (ص)خواندنی و شنیدنی است : «براق را دیدم میان صفا و مروه ایستاده ، دابه ای از درازگوش مه و از استر کم، رویش چون روی مردم ، گوش چون گوش فیل ، عرف(یال) چون عرف اسب ، پای چون پای شتر ، ذنب چون ذنب گاو، چشم چون ستاره زهره ، پشت وی از یاقوت سرخ و شکم وی از زمرد سبز ، سینه وی از مروارید سپید ، دو پر داشت به انواع جواهر مکلل ، بر پشت وی رحلی از زر و حریر بهشت » (میبدی ˛1371: 484) و با سرعتی شگفت آور« هر گامی که می رفت چند آن بودی که چشمان کار می کرد »(همدانی˛1361: 392) آنگاه به بیت المقدس می رود، مسافتی که کاروان آن  را یک ماه طی می کند، آنجا با نردبانی که از آسمان فروافکنده می شود، به همراهی جبرئیل به «آنگاه جبرئیل دست من بگرفت و مرا به نزدیک صخره آورد و بر بالای  آسمان عروج کردم معراجی (نردبانی) دیدم بر آسمان که کسی از آن چیزی ندیده باشد که فریشتگان بر آن بر آسمان رفتندی ، اصلش بر صخره بیت المقدس و سرش بر آسمان پیوسته ، یک جانب ازآن یاقوت سرخ و و دیگر از آن زبرجد سبز ، پایه از سیم و دیگر از زر و دیگر از زمرد ، مرصع به در و یاقوت»(اسفرائنی˛1374: 1236) محمد(ص) از آسمان دنیا می گذرد و فرشتگان او را دست به دست به آسمان هفتم می رسانند، پیامبران را ملاقات می کند و با فرشتگان سخن می گوید تا جایی که در سدره جبرئیل از او باز می ماند و آنجا به چنان مقامی از قرب می رسد که ورای فهم ، دریافت و توصیف آدمیان است . عظمت و شگفتی این واقعه برای انسان در تمام عصرها و خصوصا آن روزگاران که عالمانشان گمان می کردند راه یافتن به آسمان غیر ممکن است ، جای تعجب نیست. از آن تاریخ تا کنون همه کوشش ها این بوده است که بشر و خصوصا مسلمانان به فهمی عقلانی و بشری از این حادثه الهی دست یابند و همین راه را برای تأمل گشوده و سبب گردیده تا معراج علاوه بر روایت دینی خویش ، روایتی عرفانی و هنری نیز بیابد در این پایان نامه داستان معراج پیامبر در منظومه های نظامی با رویکرد به قرآن بررسی شده است. ابتدا ابیاتی که به نوعی با داستان معراج مرتبط هستند طبقه بندی می شود آنگاه با توجه به منابع و ماخذ قرآنی و تفاسیر و اشارات اشعار توضیح داده می شود سپس شواهد و نمونه های شعری نظامی در ذیل هر مبحث ذکر می گردد.ارجاعات ابیات در این پایان نامه به این صورت است که ابتدا نام کتاب شاعر و در سمت چپ شماره صفحه کتاب ،و آیات قرآنی هم ابتدا نام سوره و در سمت چپ شماره آیه آورده شده است.

    1-2 بیان مسئله                                                                                 

         نظامی از شاعران قرن 6 که در شهر گنجه آذربایجان متولد شده است او را «خدای شعر فارسی»  نامیده اند «عصر نظامی عصر کور دلی ˛ تنگ نظری ˛ تعصب ها و سختگیری های مذهبی ˛ سقوط ارزش های انسانی – اخلاقی و ضد خرد گرایی است.»(دستگردی،1381: 8) نظامی در محیطی که شاعران برای گرفتن صله به هر یاوه گویی و مداحی تن می دهند˛ به عنوان شاعری پارسا و اهل دین عزلت و گوشه نشینی برمی گزیند او از درد مردم جدا نیست. «اشعار وی از تملق و چابلوسی به دور است. مانند غالب شعرا زندگی و عمر خود را صرف جستجوی ممدوح و رفتن از درباری به دربار دیگر نکرده است.»(زرین کوب، 1380: 22) وی از شاعران صاحب سبک است که پیروان زیادی داشت˛ از آثار معروف او مخزن الاسرار˛خسرو و شیرین˛لیلی و مجنو ن ˛ هفت پیکر و اسکندرنامه است. آشنایی عمیق وی با فرهنگ اسلامی که تحت تاثیر جامعه دینی آن روزگار بود آثارش را سرشار از اشارات سوانح زندگی پیامبران و مسائل دینی کرده است .ارادت نظامی به پیامبر بدان حد است که در ابتدای همه آثارش ذکر نام محمد (ص) طلایه دار آثار اوست حتی لیلی و مجنون و خسرو و شیرین وهفت پیکر که آثاری غنایی و به فرهنگ پیش از اسلام مربوطند باز هم نعت حضرت رسول و ذکر داستان معراج پیامبر را در ابتدای خود با همان ضرب آهنگ و زیبایی دارند. نظامی به اصول شریعت اسلامی پای بندی داشت و آشنایی عمیق او با فرهنگ اسلامی وی را بر آن می دارد که پیامبر را نمادی از انسان کامل و یک راهنما و مرشد و رهبر آرمانی بداند. معراج یکی از معجزات پیامبر اعظم است که به تصریح قرآن کریم در سایه عبودیت آن حضرت رخ داد "معراج " که اشاره آن در قرآن در سوره های نجم و سوره اسرا از آن سخن گفته شده مورد بحث بسیاری از فرق فکری و کلامی قرار گرفته و انعکاس آن در ادبیات نیز خواندنی است. و نظامی نیز به این موضوع در ابتدای منظومه هایش اشاره می کند از آنجا که این عروج با بعد جسمانی پیامبر همراه بوده به ارزش آن می افزاید. وی به عنوان یک اهل تسنن با رعایت همه اصول اخلاقی دیدگاه خود را در ابیاتش آورده است .

    1-3 سئوالات تحقیق :

    1- با توجه به اینکه یکی از مهم ترین مباحث کلامی بحث معراج پیامبر است می خواهیم بدانیم نظامی به عنوان یک اهل تسنن چه تصویری از داستان معراج دارد؟

    2- نظامی در معراج نامه های خمسه چه تصویر و باوری را از بحث معراج پیامبر در قرآن دارد؟

    1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق:

       مقصود از این تحقیق مطالعه و بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن است و اینکه نظامی حکیم بزرگ قرن ششم تا چه میزان با آموزه های دینی و عرفان اسلامی به عنوان یک اهل تسنن و داشتن تفکرات اشعری آشنایی داشته است وبا چه دیدگاهی به داستان معراج پیامبر که جنبه قرآنی دارد برخورد کرده است. می خواهیم بدانیم از آنجا که این شاعر بزرگ در ابتدای همه آثارش بعد از توحید باری تعالی به نعت پیامبر و معراج ایشان می پردازد تا چه میزان این افکار و دیدگاه به قرآن و فرهنگ اسلامی نزدیک است˛ آیا در همه امور با آیات قرآن هماهنگ است یا نه؟ پس لازم است که با ژرف نگری در این بررسی اطلاعات دانشجویان و حتی روشنفکران جامعه که متاسفانه در این زمینه بسیار کم است ارتقا دهد. و از آنجا که در برنامه آموزشی و عرصه تعلیم و تربیت اسلامی به این مسئله توجه خاصی نشده است نیازمند معرفی این نوع نگرش ها و دیدگاه ها ی تطبیقی در میان آثار شاعران و قرآن هستیم که باید به آن پرداخته شود. این تحقیق از آن جهت که به دیدگاه یک شاعر اهل تسنن در رابطه با داستان معراج پیامبر در قرآن پرداخته است اهمییت و ضرورت دارد .

    1-5 پیشینه تحقیق

       داستان پیامبران در ادبیات همواره مورد توجه بوده بویژه در ادبیات عرفانی  قرن (ششم و هفتم)بسط و گسترش یافته است. تا کنون آثار زیادی درباره معراج پیامبر و تفسیر این داستان به نگارش در آمده است که از آن جمله می توان به: المیزان از سید محمد حسین طباطبایی˛ حدیث معراج از محمد رضا غیاثی کرمانی  اشاره کرد. همچنین می توان از "معراج"  از آیت الله دستغیب تفسیر سوره نجم ˛ بحارالانوار مجلسی  ج18ص 382 و پایان نامه های مختلف و... نام برد اما این تحقیق به دلیل آن که به بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی و نشان دادن وجه تمایز و تشابه این داستان درآثار نظامی که شاعر اهل تسنن است در مقایسه با قر آن  پرداخته می شود کار جدیدی است.

    1-6 اهداف تحقیق

       هدف از این تحقیق آن است که نظامی با داستان معراج در قرآن با توجه به مذهبش چگونه برخورد می کند پس از انجام این تحقیق خوانندگان می توانند با مسئله معراج بیشتر آشنا شوند و دیدگاه نظامی را از داستان قرآنی معراج پیامبر بدانند. این تحقیق به خوانندگان این امکان را می دهد که معراج پیامبر را در خمسه با قرآن و کتب تفسیری مقایسه کنند و از جزئیات این داستان آگاهی به دست آورند.

     

     

    1-7 فرضیه های تحقیق

       در کتب مقدس مسلمانان چهره ای راستین از پیامبران الهی و معجزات و حوادث زندگی آنان ارایه شده است که شاعران و عارفان با بهره گیری از این کتاب مقدس و گذر از ظاهر به باطن آیات و روایات یا بالعکس از باطن این آیات به ظاهر داستان خود می پردازند. نظامی به عنوان یک اهل تسنن با افکار اشعری خود درباره آیات و حوادث معراج پیامبر که در اول تمام آثارش به آن پرداخته است˛ اعتقاد خود را به این رخداد بزرگ نشان می دهد و این بر گرفته از تفکرات شاعر در زمان و دوره زندگی اوست.

    فرضیه اول : نظامی به عنوان یک شاعر اهل تسنن با مسئله معراج پیامبر در بیشتر موارد با قرآن هم عقیده است اما این دلیلی نیست دیدگاه خود را مطرح نکند.

     فرضیه دوم : آنچه که ما  در ابیات شاعر می بینیم وجود تشابهاتی است که در قر آن و تفاسیر شیعه و اهل سنت وجود دارد اما این ابیات از تمایزهای فرقه ای خالی نیست.

    1-8 حدود و قلمرو تحقیق

       این تحقیق به بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی و قرآن می پردازد در فصل اول کلیات تحقیق و در فصل دوم معراج در اندیشه اشاعره  توضیح داده می شود در فصل سوم احوال و آثار شاعر و خلاصه معراج نامه ها و تفاوت و شباهت روایت ها توضیح داده می شود و درفصل چهارم مقایسه معراج در خمسه با قرآن و کتب تفسیری و فصل پنجم نتیجه پایان نامه را شامل می شود .

  • فهرست:

    چکیده .........................................................................................................................................1

    فصل اول : کلیات تحقیق

    مقدمه تحقیق .................................................................................................................... 3

    بیان مسئله ........................................................................................................................4

    سولات تحقیق...................................................................................................................5

    اهمیت و ضرورت تحقیق ...............................................................................................5

    پیشینه تحقیق .....................................................................................................................6

    اهداف تحقیق ...................................................................................................................6

    فرضیه های تحقیق ............................................................................................................7

    حدود و قلمرو تحقیق .......................................................................................................7

    فصل دوم : بنیاد نظری تحقیق کعراج حضرت محمد (ص)

    2-1  تفکرات اشاعره ....................................................................................................................9

    2-1-1 حسن و قبح عقلی ..........................................................................................................10

    2-1-2 افعال الهی ......................................................................................................................10

    2-1-3 صفات الهی.....................................................................................................................10

    2-1-4 افعال انسان ها ...............................................................................................................11

    2-1-5 تکلیف مالایطاق .............................................................................................................11

    2-1-6 تفکرات اشاعره درباره رویت .........................................................................................11

    2-1-6-1 دلایل قرآنی بر امکان رویت خدا .............................................................................12

    2-1-6-2 نقد دلایل قرآنی امکان رویت ..................................................................................13

    2-1-6-3 دلیل قرآنی بر عدم امکان رویت ..............................................................................13

    2-1-6-4 تبیین صحیح آیات مورد استناد اشعری ....................................................................14

    2-2 دیدگاه قرآن و معراج ..........................................................................................................17

    2-2-1 معراج و دیدگاه علمای مذاهب ...................................................................................18

    2-2-2 دیدگاه عایشه و معراج روحانی .....................................................................................19

    2-2-3 دیدگاه عایشه و رویت خدا ............................................................................................20

    2-2-4 دیدگاه حسن بصری و معراج روحانی ..........................................................................20

    2-2-5 دیدگاه حسن بصری و رویت خدا .................................................................................20

    2-2-6 دیدگاه ابن سینا و معراج روحانی ..................................................................................21

    2-2-7 دیدگاه علمای شیعه و معراج .........................................................................................22

    2-3 تفسیر معراج در کشف الاسرار ..........................................................................................23

    2-4 تفسیر شرعی المیزان از معراج ...........................................................................................26

    2-4-1 آیا معراج در خواب بود یا بیداری ................................................................................26

    2-4-2 روحانی یا جسمانی بودن معراج پیامبر (ص) ................................................................28

    2-4-3 معراج جسمانی سپس روحانی .......................................................................................28

    2-4-4 مکان معراج ...................................................................................................................30

    2-4-5 آیا معراج در شب بوده یا در روز ...........................................................................31

    فصل سوم : نظامی و معراج نامه ها در خمسه

    3-1 شرح و احوال نظامی .........................................................................................................33

    3-2 آثار نظامی ..........................................................................................................................35

    3-3 اوضاع اجتماعی نظامی ......................................................................................................36

    3-4 تاثیر کلام خدا بر شعرای آذربایجان ...............................................................................38

    3-5 نظامی و کلام خدا ..............................................................................................................39

    3-6 خلاصه معراج نامه ها در خمسه ........................................................................................44

    3-6-1 معراج در مخزن الاسرار ................................................................................................45

    3-6-2 معراج در لیلی و مجنون ...............................................................................................48

    3-6-3 معراج در خسرو و شیرین .............................................................................................51

    3-6-4 معراج در هفت پیکر ....................................................................................................53

    3-6-5 معراج در اسکندرنامه ...................................................................................................55

    3-7 مضامین گوناگون نظامی از معراج ....................................................................................59

    3-7-1 شباهت روایات ..............................................................................................................59

    3-7-1-1 آیه ما زاغ البصر و ما طغی .......................................................................................59

    3-7-1-2 نام آباء علوی .............................................................................................................59

    3-7-1-3 نام انبیا و مقایسه آنان با رسول خدا ........................................................................60

    3-7-1-4 توصیف براق .............................................................................................................61

    3-7-1-5 باز ماندن جبرئیل ......................................................................................................61

    3-7-1-6 دیدن خداوند با چشم ...............................................................................................62

    3-7-1-7 دعای پیامبر استجابت آن و شفاهت امت ...............................................................62

    3-7-1-8 کوتاهی سفر ..............................................................................................................63

    3-8-2 اختلاف روایات ..............................................................................................................64

    فصل چهارم : مقایسه معراجیه های خمسه با تصویر معراج در قرآن مجید

    4-1 حضور خداوند در پنج گنج ...............................................................................................67

    4-1-1 صفات جمالیه و ثبوتیه خداوند .....................................................................................70

    4-1-1-1 قدرت مطلق ..............................................................................................................70

    4-1-1-2 علم و آگاهی ............................................................................................................71

    4-1-1-3 حیات .......................................................................................................................72

    4-1-1-4 دیرینگی و پایندگی ................................................................................................72

    4-1-1-5 اراده ...........................................................................................................................73

    4-1-1-6 سمیع و بصیر ............................................................................................................74

    4-1-2 صفات جلالیه یا سلبیه خداوند ...................................................................................74

    4-1-2-1 بی نیازی از جا و مکان ...........................................................................................75

    4-1-2-2 درباره مرئی نبودن آقریدگار ......................................................................................75

    4-1-2-3 یکتایی و بی نظیری خداوند ......................................................................................75

    4-2 معراج در خمسه نظامی ......................................................................................................76

    4-2-1 اشاره به زمان معراج .......................................................................................................78

    4-2-1-1 شب در قرآن .............................................................................................................78

    4-2-1-2 شب در معراج خمسه ................................................................................................80

    4-2-2 اشاره به مکان معراج ......................................................................................................83

    4-2-3 سفر با براقی که جبرئیل آورد .........................................................................................84

    4-2-3-1 ویژگی های براق ......................................................................................................87

    4-2-4 سفر با قالب خاکی .........................................................................................................90

    4-2-5 باز ماندن جبرئیل از سفر ................................................................................................93

    4-2-6 سیر زمینی و معراج آسمانی ...........................................................................................95

    4-2-6-1 سیر معراج در قرآن ...................................................................................................95

    4-2-6-2 سیر زمینی در خمسه...................................................................................................97

    4-2-6-3 سیر آسمانی در خمسه ...............................................................................................97

    4-2-7 گذشتن از افلاک ............................................................................................................99

    4-2-7-1 بهره مندی آسمانیان از وجود پیامبر ......................................................................102

    4-2-8 مشاهدات پیامبر ...........................................................................................................104

    4-2-8-1 دیدار با پیامبران ......................................................................................................104

    4-2-8-2 صعود به آسمان ها ..................................................................................................105

    4-2-8-3 یدار فرشتگان مقرب ...............................................................................................107

    4-2-8-4 بهشت و دوزخ برزخی .......................................................................................... 110

    4-2-8-4-1 مجازات رباخواران .............................................................................................110

    4-2-8-4-2 مجازات حرام خواران .........................................................................................111

    4-2-9 سدره المنتهی جایگاه جبرئیل ......................................................................................111

    4-2-10 رسیدن پیامبر به بی خودی و حیرت ........................................................................114

    4-2-11 هدف معراج .............................................................................................................117

    4-2-11-1 سخن بی واسطه گفتن و در میان گذاشتن اسرار ...............................................119

    4-2-11-2 دیدار خداوند .......................................................................................................122

    4-2-12 اشاره به آیات قرآن ...................................................................................................127

    4-2-13 نزدیک شدن پیامبر به قرب الهی بدون همراهانش ...............................................129

    4-2-14 شفاهت امت .............................................................................................................132

    4-2-15 مدت معراج ..............................................................................................................135

    فصل پنجم : نتیجه گیری

    5-1 نتیجه ................................................................................................................................138

    منابع و ماخذ 

    منبع:

    قرآن کریم

     ابوعلی سینا (1366) معراج نامه˛ تصحیح نجیب مایل هروی ˛ چاپ دوم˛ مشهد:ناشر آستان قدس رضوی

    ……………..(1356) معراج نامه˛ تصحیح نجیب مایل هروی ˛ چاپ دوم˛ مشهد:ناشر آستان قدس رضوی

    ابن خلدون (1352)  فلسفه تاریخ ، ترجمه ی محمد پروین گنابادی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران،

    اسفراینی ˛ ابوالمظفر شاهفور بن طاهر (1375) تاج التراجم فی تفسیر القرآن ˛ تهران˛ نشر علمی و فرهنگی

    ……………………………˛ (1374) تاج التراجم فی تفسیر القرآن ˛ تهران˛ نشر علمی و فرهنگی

    اشعری˛ ابوالحسن(1420) الابانه عن اصول الدیانه ˛ تحقیق: بشیر محمد عیون˛انتشارات: دارالبیان˛ دمشق- بیروت

    الایجی ˛ عبدالرحمن بن احمد (1325) المواقف˛ مترجم محمد جرجانی ناشر: مطبعه السعاد ˛ مصر

    بدوی˛ عبدالرحمن (1389) تاریخ اندیشه کلامی در اسلام˛  مترجم: حسین صابری˛ ناشر: بنیاد پژوهش های اسلامی

    بهرامیان˛ علی (1381) دائرالمعارف بزرگ اسلامی˛ ج11 . تهران

    تفتازانی˛ مسعود بن عمر(1370) مقاصد الطالبین فی اصول الدین ˛ناشر:الشریف الرضی˛ قم

    ثروت˛ منصور(1370) گنجینه حکمت در آثار نظامی ˛ تهران ˛ امیر کبیر

    ……………….. (1372) مجموعه مقالات کنگره بین المللی سده نهم تولد حکیم نظامی˛  ج 1˛  چاپ اول˛ انتشارات: دانشگاه تبریز

    ………………… ( 1382) مجموعه مقالات کنگره بین المللی سده نهم تولد حکیم نظامی˛ (تاثیر ادبیات قرآن در نظامی) ج1˛چاپ اول˛ انتشارات: دانشگاه تبریز

    حجازی ˛ فخرالدین(1355)  انتشارات:  بعثت، تهران

    حلی˛  حسن بن یوسف (1382) کشف المراد ˛ انتشارات:امام صادق(ع)˛ قم

    حلی˛حسن بن سلیمان˛(1379) مختصر البصائر˛ موضوع: احادیث شیعه˛موسسه نشر اسلامی˛ قم

    حیدری تفرشی˛ غلام حسین(1385 ) پیامبر(ص) در قرآن˛  چاپ اول˛  اراک ˛ انتشارات نویسنده

    حمیدیان ˛ سعید (1373) آرمانشهر زیبایی(گفتار های در شیوه بیان نظامی) تهران˛  نشر قطره ˛ چاپ اول

    حمیدی، مهدی(1338) بهشت سخن، انتشارات پیروز، تهران ، ج2

    خمینی˛ روح الله (1371 ) محرم راز  چ2˛  مؤسسه تنظیم و نشر آثار˛حضرت امام خمینی

    خواند میر˛ غیاث الدین (1317) حبیب السیر تاریخ ایران˛ ناشر:خیام˛ جلد: چهارم

    دستغیب شیرازی ˛ عبدالحسین (1354)  چاپ چهارم ˛ قم˛  انتشارات: دارالکتاب

    دستگردی˛  وحید (1390) هفت پیکر ˛ چاپ دهم  ˛  نشر:  قطره ˛  تهران

    …………….. (1383) مخزن الاسرار˛  چاپ هفتم . نشر : قطره˛  تهران

    رازی˛ جمال الدین ابوالفتح (1365) روض الجنان و روح الجنان (تفسیر شیعی قرآن) به کوشش محمد جعفر یا حقی و محمد مهدی ناصح˛ ناشر: آستان قدس رضوی

    زرین­کوب ، عبدالحسین (1380 ) پیرگنجه­درجستجوی­ناکجاآباد ، تهران ، سخن .

    زمردی، حمیرا  ( 1385 ) نقد تطبیقی ادیان و اساطیر، تهران: زوار.

    زنجانی، برات (1384)مخزن الاسرار ،دانشگاه تهران

    ربانی گاپایگانی، علی(1377) فرق و مداهب کلامی انتشارات: علوم اسلامی ، قم

    سبحانی˛ جعفر (1308) منشور جاوید˛ موضوع : تفسیر قرآن و تفسیر شیعه ˛ ناشر: موسسه تحقیقات و نشر عارف اهل بیت

    سجادی˛ سید جعفر(1370 ) فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی˛ چاپ ششم˛ انتشارات : طهوری ˛ تهران

    سعدی شیرازی ˛شیخ مصلح الدین (1384) تصحیح محمد علی فروغی˛چاپ دوازدهم ˛ تهران˛ انتشارات : ققنوس

    شیرازی ˛ ابراهیم بن علی ابو اسحاق (1367) التنبیه ، انتشارات : دارالندوه الاسلامیه

    شمیسا، سیروس(1375) سبک شناسی شعر ، انتشارت فردوس ، تهران 

      .................... (1382) سبک شناسی شعر˛ انتشارات فردوس ، تهران

    شهرستانی˛ محمد بن عبد الکریم (1367) الملل و نحلل˛  انتشارات قم

    شوالیه˛  ژان و آلن گربران (1384) فرهنگ نمادها ˛  ترجمه: سودابه فضایلی˛ ج1˛  تهران˛ نشر:  جیحون

    شیرازی ˛ مکارم و همکاران(1371) تفسیر نمونه دارالکتب الاسلامیه، چاپ نهم، قم .

    شهابی، علی اکبر(بی تا) نظامی شاعر و داستانسرا ،تهران ، کتابخانه ابن سینا

    صابری، حسین (1383)   تاریخ فرق اسلامی، سمت، تهران،

    صفا ، ذبیح­الله (1377) تاریخ­ادبیات­ایران ، تهران ، انتشارات ققنوس، ج2

    طباطبائی ˛ محمد حسین (1374) تفسیر المیزان˛  ترجمه محمد باقر موسوی همدانی˛ قم˛ انتشارات : جامعه مدرسین˛ چاپ پنجم˛ ج هشتم

    ........................................ (1363)  تفسیر المیزان˛ ترجمه محمد باقر موسوی همدانی˛ انتشارات : جامعه مدرسین    قم˛ چاپ هشتم˛ ج دهم

    طارمی ˛ حسن (1375) دانشنامه جهان اسلام˛ ج2˛  تهران

    طبرسی˛ فضل بن حسن(1372) مجمع البیان فی تفسیر القرآن˛ انتشارات : ناصر خسرو˛ تهران˛  چاپ سوم˛ ج چهارم

    طوسی˛ محمد بن حسن (1371) التبیان فی تفسیر القرآن ˛ ناشر : نشر اسلامی˛ قم

    عتیق نیشابوری .  ابوبکر ( 1380 )  تفسیر سور آبادی به تصحیح سعیدی سیرجانی ، تهران ، فرهنگ نشر نو ج5

    عمید، حسن (1358) فرهنگ فارسی عمید، امیر کبیر

    عطار نیشابوری˛شیخ فریدالدین (1385) منطق الطیر ˛ تصحیخ سید صادق گوهرین˛چاپ بیست و سوم˛نشر علمی و فرهنگی˛ تهران

    .................................... (1361) اسرار نامه˛تصحیح صادق گوهرین ˛ نشر:زوار˛چاپ پنجم˛ تهران

    ..................................... (1361) پند نامه تصحیح صادق گوهرین ˛ نشر:زوار˛ تهران

    فخرالدین رازی˛ محمد بن عمر (1323) محصل افکار المتقدمین و المتاخرین من العلما˛ انتشارات:  سید رضی

    فخرالدین رازی˛ محمد بن عمر (1420) مفاتیح الغیب انتشارات دارالحیا التراث العربی،ج3

    - فدوی˛ سید محمد (1386) تصویرسازی در عصر صفویه و قاجار˛ نشر: دانشگاه تهران

    قمی. شیخ عباس ،(1379) منتهی الامال˛  انتشارات دلیل، چاپ اول، تحقیق ناصر باقر بیدهندی،

    فردوسی˛ابوالقاسم (1389) شاهنامه ˛ به کوشش دکتر سعید حمیدیان ˛چاپ هفدهم˛نشر: قطره  ˛تهران

    کلینی˛ محمد  (1362) کافی ˛ تهران انتشارات الاسلامیه˛ چاپ دوم˛  ج اول˛ تهران

    مشرّف، مریم ( 1382 ) نشانه شناسی تفسیر عرفانی، تهران، نشر:  ثالث.

    میبدی، رشیدالدین ( 1371 ) کشف الاسرا و عده الابرار به سعی و اهتمام علی اصغر حکمت، نشر: امیرکبیر، تهران

    معین˛محمد (1350) لغت نامه فرهنگ معین˛ج 5˛ انتشارات:  امیرکبیر˛تهران

    مجلسی، محمد باقر(1404) بحارالانوار، ج 18، ص 375، مؤسسه الوفاء، بیروت

    .......................  (1404) ج18، ص382، به نقل از: سیمای معراج پیامبر، ص22 ˛ مؤسسه الوفاء، بیروت

    مولانا˛ جلال الدین محمد بلخی رومی (1378)مثنوی معنوی، به کوشش توفیق سبحانی ˛چاپ سی وششم˛نشر: روزنه˛ تهران

    مدرسی ˛ محمد تقی(1377) تفسیر هدایت˛ تفاسیر شیعه قرن 12˛ مترجم : آرام ˛ احمد ˛ ج14 ˛ مشهد˛ ناشر : بنیاد چژوهش های اسلامی

    مدرس، مرتضی (1345) شیخی گری، بابی گری، انتشارات فردوس ، تهران

    نظامی ˛گنجه ای الیاس ابن یوسف( 1381) کلیات خمسه ، تصحیح و شرح وحید دستگردی ، تهران ، نگاه.

    نظامی ˛گنجه ای الیاس ابن یوسف (1384) مخزن الاسرار˛ تصیح و شرح برات زنجانی ˛ تهران

    نویری˛احمد بن عبدالوهاب˛نهایه الادب(1365) ناشر: امیر کبیر˛تهران

    نسفی˛ابو حفض نجم الدین(1353) تفسیر نسفی ˛ موضوع: ترجمه قرآن ˛ ناشر: بنیاد فرهنگ ایران˛تهران

    ولوی، علی‌محمد (1367) تاریخ علم کلام و مذاهب اسلامی، موسسه ی انتشارات بعثت، تهران،

    والی، زهره ( 1379 ) هفت در قلمرو تمدن و فرهنگ بشری، تهران:  اساطیر.

    هانری کربن، (1380) تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه سید جواد طباطبایی انتشارات کویر˛ تهران  

    همدانی، رفیع الدین اسحاق بن محمد  ( 1361 ) ،سیزت رسول الله . تصحیح و مقدمه اصغرمهدوی ، جلد دوم ،تهران ، انتشارات خوارزمی.

    هادی˛روح الله (1387) نظامی گنجوی و معراج رسول (ص)˛ دانشگاه تهران˛ مقاله کارشناسی ارشد

    هروی˛ حسین (1365) چهل حدیث حضرت علی(ع)˛ ناشر: آستان قدس رضوی

    یاحقی، محمدجعفر (1386)  فرهنگ اساطیر و داستان واره ها در ادبیات فارسی، تهران:   فرهنگ معاصر


تحقیق در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, مقاله در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, پروپوزال در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, تز دکترا در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, تحقیقات دانشجویی درباره پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, مقالات دانشجویی درباره پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, پروژه درباره پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, گزارش سمینار در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, تحقیق دانش آموزی در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, مقاله دانش آموزی در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن, رساله دکترا در مورد پایان نامه بررسی تطبیقی داستان معراج پیامبر در خمسه نظامی با قرآن

پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد صنایع دستی گرایش طراحی و نقاشی سنتی چکیده دوران تیموری از مهم ترین ادوار هنری ایران در حوزه کتاب‌آرایی و هنرهای مرتبط با آن از جمله تذهیب است که با ویژگی‌های مختص به خود در قالب مکاتب هرات و شیراز و سمرقند جلوه می‌نماید. شناخت تذهیب‌های این دوره در نسخ قرآنی نشان‌دهنده نوعی از تجرید است که متناسب با کلام‌الله و از سوی دیگر در تناسب با نوع ...

فصل اول: طرح تحقيق مقدمه: حمد و سپاس خدايي را سزاست که انسان را از خاک آفريد و در او از روح خود دميد ، سپس خود را بر آفريدن او ستود و ملائکه را به سجده بر او امر کرد و بيان کرد که انسان را ب

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی (M.A) چکیده پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه میان رضایت زناشویی با پایبندی مذهبی زوجین انجام شده است. این پژوهش از نوع پژوهش های همبستگی می باشد و به روش کاربردی انجام شده است. بدین منظور 74 زوج از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلام واحد علوم تحقیقات کرمانشاهبه شیوه تصادفی خوشه ای نمونه گیری شدند. داده های گرد آوری شده توسط پرسش ...

پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد رشته فناوری اطلاعات چکیده: شیوه‌های تبلیغی زیادی از انبیا و پیامبران ذکرشده، آنان بر دعوت مشترک به توحید، معاد، اصول اخلاقی و ... تکیه داشته‌اند. پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام نیز، تبلیغ به‌ویژه در شکل «منبر» یکی از ابزارهای اصلی انتقال معارف اسلامی بود و در طول تاریخ تا امروز، دستخوش تحولات فراوان بوده است؛ امّا اساس و بنای آن، اصالت خود را ...

پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته ی زبان و ادبیات فارسی چکیده قرآن، حدیث و ادبیات ارتباط نزدیکی با هم دارند. از نیمه قرن سوم هجری که سرودن شعر پارسی آغاز شد، کم کم و به مرور زمان، اندیشه های دینی و قرآن و حدیث بر شعر نیز تأثیر گذاشت به طوری که در قرن های بعد، کسانی چون سنایی، شعرشان آمیخته با قرآن و عرفان بود. از رهروان سبک سنایی، می توان از جمال­الدین اصفهانی نام برد. هرچند که ...

فصل اول   طرح تحقيق 1- مقدمه 2- تعريف موضوع 3- اهميت و ضرورت تحقيق 4- مروري بر مطالعات انجام شده 5-اهداف تحقيق 6- طرح سؤال و فرضيه 7- روش تحقيق 8- محدوديت هاو پيشنه

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته امور فرهنگی چکیده هدف این پژوهش شناسایی مولفه های فرهنگی موثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه در شهر اصفهان بود. بدین منظور مولفه های ارزش ها ، هنجارها ، اداب و رسوم ، هنر و میراث فرهنگی، باورها و مذهب مورد مطالعه قرار گرفت. این تحقیق به روش توصیفی پیمایشی عوامل فرهنگی در ابعاد ( ارزش ها، هنجار ها، هنر و میراث فرهنگی، باورها، مذهب،) ...

پایان­ نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد گرایش: زبان و ادبیات فارسی چکیده: پژوهش حاضر با هدف بررسی انواع تشبیه در شرف نامه­ی نظامی گنجوی شاعر قرن ششم صورت پذیرفته است. روش تحقیق در این پایان نامه تحلیلی می­باشدو با استناد به منابعی که اختصاص به زندگی و سبک شاعر داشته با رویکردی به تشبیهات موجود در شرف نامه نظامی مورد بررسی قرار گرفته است و با طبقه بندی اطلاعات موجود توانسته ...

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی چکیده : طبیعت با جلوه‌های زیبا، همیشه همه انسانها بویژه شاعران و نویسندگان را تحت تاثیر قرار داده و پیوسته ستایش و توصیف شده و بازتاب گسترده ای در آثار آنان داشته است. در این میان خورشید، به عنوان یک پدیدۀ نجومی و تصاویر مربوط به آن زمینۀ ساخت مضامین و معانی بلند ادبی شده است و بیشترین سهم را در مجسّم کردن خیالات ...

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد"M.A" چکیده طبیعت به عنوان یکی از بهترین عناصر تصویر‌ساز همواره مورد توجه هنرمندان و شاعران بوده ،اگر چه شیوۀ استفاده ازآن در دوره های مختلف با هم تفاوت داشته است ، ارتباطی که شاعران با طبیعت اطراف خود برقرار می کنند تصاویری که نشان دهندۀ هنر شاعر است را موجب می شود ، نظامی نیز یکی از شاعرانی است که طبیعت جزء مهم­ترین عناصر تصویرساز در ...

ثبت سفارش